Co należy wiedzieć o kleszczach?
Borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu, to dwie poważne choroby przenoszone przez kleszcze. Ukłucie nie jest łatwo zauważyć, dlatego warto w okresie ich największej aktywności sprawdzać ciało po powrocie do domu. Kleszcze mogą znajdować się w lesie, na miejskich trawnikach, w parkach, a nawet w ogrodach.
Pajęczaki nie mają naturalnych wrogów, dlatego pojawia się ich coraz więcej. Atakują szybko i skutecznie. Choć sam moment wkłucia jest mało wyczuwalny, to wbicie się kleszcza w skórę człowieka jest dość głębokie. Jeśli już się go znajdzie, należy jak najszybciej usunąć intruza z ciała. Można użyć do tego pęsety. Delikatnie chwycić tuż przy skórze i zdecydowanie wyciągnąć lub wykręcić kleszcza uważając aby jego głowa nie pozostała w ciele. Jeśli usuniemy intruza do kilku godzin od wbicia się, to ryzyko zakażenia przenoszonymi przez niego chorobami będzie niewielkie. Borelioza, najczęściej występuje na skutek ukąszenia przez kleszcza, który jest jej nosicielem. Rumień wędrujący nazywany „bawolim okiem” to najbardziej charakterystyczny objaw. Innymi popularnymi są m.in. zmęczenie, bóle karku, wypadanie włosów, zaburzenia wzroku i słuchu czy nadwrażliwość na alkohol. Objawy skórne połączone ze stawowymi, neurologicznymi czy zaburzeniami rytmu serca mogą wskazywać na boreliozę.
Obecnie na kleszczowe zapalenie opon mózgowych nie ma skutecznego leku przeciwwirusowego. Ważna jest profilaktyka. Szczepionka to najskuteczniejsze zabezpieczenie przed tą chorobą. Kleszcz podczas ukąszenia zakaża organizm człowieka wprowadzając do krwi ślinę zawierającą wirusy. Objawy pojawiają się przeważnie 7-14 dni. Przebieg wirusowego zapalenia często jest łagodny i przypomina grypę. Może pojawić się gorączka, ból mięśni, głowy i stawów.
Kleszcze znajdują swoją ofiarę węchem. Reagują na jej temperaturę ciała czy wydychany dwutlenek węgla z odległości nawet 20 metrów. Intruza u ludzi szczególnie przyciąga pot. W czasie wzmożonej aktywności kleszczy warto ograniczyć spacery po lesie, parku czy innych miejscach zalesionych. Po powrocie do domu powinno się sprawdzić dokładnie ciało swoje i bliskich.
Jak ustrzec się przed ukłuciem kleszcza?
Ukłucie przez kleszcza może doprowadzić do bardzo poważnych chorób zakaźnych i powikłań. Dlatego tak ważne jest, żeby unikać kontaktu z tymi pajęczakami i – wybierając się w miejsca, gdzie mogą występować – przestrzegać kilku zasad:
- odpowiedni ubiór – czapka, długie spodnie, koszula lub bluza z długimi rękawami (przylegające do ciała lub zakończone ściągaczami) oraz zakryte buty;
- odpowiedni kolor ubrania – na jasnej odzieży łatwo zauważyć wędrujące kleszcze;
- unikanie spania w starych budynkach, w których przebywają udomowione zwierzęta;
- obozując na wolnym powietrzu, należy się upewnić, że roślinność wokół namiotu jest krótko przycięta;
- stosowanie repelentów – produktów odstraszających kleszcze, nanoszonych bezpośrednio na skórę lub odzież;
- szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.
Co robić, gdy zobaczysz, że ukłuł Cię kleszcz?
Gdy zobaczysz na sobie kleszcza, powinieneś przystąpić do jego usunięcia. Przygotuj plastikową pęsetę i wodę utlenioną lub 40% alkohol do dezynfekcji. Alternatywą dla pęsety są miniaturowe pompki ssące, plastikowe „kleszczołapki” dostępne w aptekach. Uwaga! Metalowa pęseta może okazać się zbyt ostra i uciąć kleszcza, zamiast go złapać.
Jak postępować?
- Chwyć kleszcza tuż przy skórze, za przednią część ciała i zdecydowanym ruchem pociągnij ku górze.
- Dokładnie umyj ręce i zdezynfekuj miejsce ukłucia.
- Obserwuj miejsce po ukłuciu. Jeśli wystąpi niepokojąca zmiana, skonsultuj się z lekarzem.
Pamiętaj! Nie można wykręcać kleszcza bezpośrednio palcami ani za pomocą substancji natłuszczających. To może spowodować zatkanie tchawek (narządu wymiany gazowej) kleszcza, a następnie jego wymioty, które przyśpieszają przedostanie się bakterii i wirusów do ciała ukłutego.
Jeśli nie jesteś pewny, czy będziesz umiał właściwie usunąć kleszcza, zgłoś się do najbliższego punktu medycznego lub lekarza!
Łukasz Wegner
Starostwo Powiatowe w Czarnkowie
