Poradnik konsumenta - jak odpowiedzialnie pożyczać pieniądze

Poradnik konsumenta - jak odpowiedzialnie pożyczać pieniądze

Każdego roku wielu konsumentów zgłasza się do rzecznika konsumentów nie dopiero wtedy, gdy pojawi się problem ze spłatą zobowiązań, ale jeszcze przed podpisaniem umowy pożyczki lub kredytu. To bardzo rozsądne podejście. Często są to osoby, które chcą upewnić się, czy dana oferta jest korzystna, jakie będą rzeczywiste koszty zobowiązania, czy oprocentowanie jest wysokie oraz czy proponowana konsolidacja rzeczywiście poprawi ich sytuację finansową. W praktyce okazuje się bowiem, że wiele osób podejmuje decyzję o pożyczeniu pieniędzy pod wpływem chwili, reklamy lub zapewnień konsultanta, nie analizując dokładnie warunków umowy i wszystkich kosztów, które będą musieli ponieść w przyszłości.

Do rzecznika zgłosił się kiedyś konsument, który od kilku lat spłacał kredyt gotówkowy. Do zakończenia umowy pozostało mu jeszcze kilkanaście rat, jednak z uwagi na planowany remont mieszkania potrzebował dodatkowych środków finansowych. Bank zaproponował mu konsolidację obecnego zobowiązania oraz dobranie dodatkowej gotówki. Konsument chciał wiedzieć, czy takie rozwiązanie rzeczywiście będzie korzystne i czy niższa miesięczna rata oznacza, że nowy kredyt będzie tańszy od dotychczasowego. Tego rodzaju pytania pojawiają się bardzo często i pokazują, jak ważna jest świadomość finansowa oraz dokładna analiza umowy przed jej podpisaniem.

Wielu konsumentów skupia się przede wszystkim na wysokości miesięcznej raty, tymczasem to nie ona jest najważniejsza. Niższa rata bardzo często wynika z wydłużenia okresu spłaty, a to może oznaczać, że całkowity koszt nowego zobowiązania będzie znacznie wyższy niż dotychczasowego kredytu. Zdarza się również, że nowa umowa zawiera dodatkowe prowizje, opłaty administracyjne, obowiązkowe ubezpieczenia lub inne koszty, które znacząco zwiększają całkowitą kwotę do zapłaty. Dlatego przed podjęciem decyzji warto dokładnie policzyć, ile pieniędzy pozostało jeszcze do spłaty w obecnym zobowiązaniu, jaka będzie całkowita kwota nowego kredytu oraz ile faktycznie konsument odda instytucji finansowej po zakończeniu umowy.

Warto w tym miejscu przytoczyć fragment publikacji „Senior w świecie finansów[1]”, przygotowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, w której wskazano, że „Każda instytucja pożyczająca pieniądze robi to w celu osiągnięcia zysku. Nie dajmy się zatem zwieść obietnicom głoszącym, że to najtańsza pożyczka (…)”. Słowa te dobrze pokazują, że konsument powinien zachować szczególną ostrożność wobec ofert reklamowanych jako wyjątkowo korzystne lub niemal darmowe.

Podejmując decyzję o zaciągnięciu pożyczki lub kredytu, nie warto kierować się wyłącznie reklamą, atrakcyjnym hasłem marketingowym czy uprzejmością konsultanta. Należy pamiętać, że konsultant jest sprzedawcą usługi finansowej i choć powinien rzetelnie informować o warunkach umowy, jego zadaniem jest również sprzedaż produktu. Dlatego tak ważne jest, aby konsument samodzielnie i spokojnie zapoznał się z treścią dokumentów oraz nie podpisywał umowy pod wpływem presji czasu. Jeżeli jakiekolwiek postanowienia są niezrozumiałe, należy domagać się ich wyjaśnienia. Konsument ma pełne prawo zadawać pytania, prosić o dodatkowe informacje, zabrać projekt umowy do domu i skonsultować go z zaufaną osobą lub ekspertem.

Przed podpisaniem umowy warto również sprawdzić, czy dana instytucja znajduje się pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (www.knf.gov.pl) oraz dokładnie przeanalizować całkowity koszt zobowiązania, a nie tylko wysokość miesięcznej raty. Pomocne mogą być dostępne publicznie kalkulatory kredytowe pozwalające obliczyć całkowity koszt kredytu[2] oraz skutki wcześniejszej spłaty zobowiązania[3]. Szczególną uwagę należy zwrócić również na dodatkowe prowizje, opłaty administracyjne, koszty ubezpieczenia oraz wszelkie zapisy dotyczące zabezpieczeń pożyczki.

Pożyczka sama w sobie nie jest niczym złym. W wielu sytuacjach może pomóc zrealizować ważne potrzeby życiowe, sfinansować remont mieszkania, leczenie czy zakup niezbędnego sprzętu. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy zobowiązania zaczynają przekraczać możliwości finansowe konsumenta. Dlatego warto pamiętać, że rozsądne pożyczanie pieniędzy polega przede wszystkim na świadomym podejmowaniu decyzji. Odpowiedzialny konsument to nie ten, który nigdy nie korzysta z  kredytu, ale ten, który przed podpisaniem umowy dokładnie wie, ile pożycza, ile będzie musiał oddać oraz czy będzie w stanie bezpiecznie spłacać zobowiązanie również w przyszłości.

 
[1] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/senior-w-swiecie-finansow
[2] https://rf.gov.pl/dla-klientow/kalkulator-kredytu-konsumenckiego/
[3] https://uokik.gov.pl/public/kalkulator-wczesniejszej-splaty/

Miłosz Niedźwiecki 
Powiatowy Rzecznik Konsumentów