Światowy Dzień Zdrowia
Na całym świecie prawo milionów ludzi do zdrowia jest coraz bardziej zagrożone. Konflikty niszczą życie, powodując śmierć, ból, głód i cierpienie psychiczne. Spalanie paliw kopalnych jednocześnie napędza kryzys klimatyczny i odbiera nam prawo do oddychania czystym powietrzem, a zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach i na zewnątrz odbiera życie co 5 sekund.
Światowy Dzień Zdrowia każdego roku zwraca uwagę na konkretny temat zdrowotny, który dotyczy ludzi na całym świecie. Aby sprostać wyzwaniom wymienionym wyżej, tematem przewodnim Światowego Dnia Zdrowia 2024, który przypada na 7 kwietnia, jest "Moje zdrowie, moje prawo". Tegoroczny temat został wybrany, aby bronić prawa wszystkich i wszędzie do dostępu do usług zdrowotnych, edukacji i informacji, a także do bezpiecznej wody pitnej, czystego powietrza, dobrego odżywiania, wysokiej jakości mieszkań, godnych warunków pracy i środowiska oraz wolności od dyskryminacji. Zatem ta data jest doskonałą okazją do spojrzenia na kondycję własnego organizmu z dystansem. Warto się zastanowić nad wdrożeniem zdrowych nawyków, wykonaniem profilaktycznych badań, a także nad przekładaną z miesiąca na miesiąc diagnostyką lub modyfikacją leczenia konkretnych chorób.
Zdrowie jako prawo każdego człowieka zostało uznane w Konstytucji WHO (1948), Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (1948) oraz wielu międzynarodowych i regionalnych traktatach dotyczących praw człowieka. Wszystkie państwa członkowskie WHO ratyfikowały co najmniej jeden traktat uznający prawo do najwyższego osiągalnego standardu zdrowia fizycznego i psychicznego. Oznacza to, że kraje mają zobowiązania prawne, uznając jednocześnie, że do ich pełnego wypełnienia potrzebny jest czas i zasoby. Niektóre bezpośrednie obowiązki krajów obejmują gwarancje niedyskryminacji i równego traktowania w zdrowiu. Prawo do zdrowia obejmuje uprawnienia, takie jak prawo do kontroli własnego zdrowia, świadomej zgody, nienaruszalności cielesnej i udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących zdrowia. Obejmuje także wolności, takie jak wolność od tortur, złego traktowania i szkodliwych praktyk.
Prawo do zdrowia jest ściśle powiązane i zależne od realizacji innych praw człowieka, w tym prawa do życia, wyżywienia, mieszkania, pracy, edukacji, prywatności, dostępu do informacji oraz wolności zrzeszania się, zgromadzeń i przemieszczania się. Obejmuje zarówno niedyskryminujący dostęp do wysokiej jakości, terminowych i odpowiednich usług i systemów zdrowotnych, jak i do podstawowych czynników warunkujących zdrowie.
W kontekście rozważań o zdrowiu jako o prawie człowieka, nie sposób nie poruszyć kwestii badań profilaktycznych i przesiewowych. To właśnie dzięki nim lekarz we współpracy z pacjentem są w stanie wychwycić niepokojące zmiany w organizmie, mogące świadczyć o toczącym się procesie chorobowym, a także ustalić dalszą ścieżkę diagnostyczną i - w razie potrzeby - także ścieżkę terapeutyczną. Do najważniejszych badań profilaktycznych, które warto wykonywać regularnie, należą:
- badania krwi (w tym morfologia, profil lipidowy, parametry enzymów wątrobowych, poziom glukozy i inne - zależne od stanu i dolegliwości wykazywanych przez pacjenta);
- pomiar ciśnienia tętniczego krwi;
- badania ogólne moczu i kału;
- badania przesiewowe i obrazowe dla kobiet: w tym cytologia, USG transwaginalne, USG piersi i/lub mammografia;
- badania przesiewowe i obrazowe dla mężczyzn: poziom PSA we krwi, badanie prostaty i jąder (przy wskazaniach);
- badanie znamion i pieprzyków (badanie dermatoskopowe).
Rodzaj oraz częstotliwość badań profilaktycznych i przesiewowych warto ustalić z lekarzem. Inne terminy wykonywania takich testów będą dotyczyły bowiem osób obciążonych genetycznie, u których zachować należy wyższą czujność onkologiczną, a inne - osoby całkowicie zdrowe, u których badania profilaktyczne mogą być wykonywane rzadziej. Nie należy zapominać także o roli samoobserwacji i samobadania pacjentów - chodzi tu przede wszystkim o samobadanie piersi oraz jąder, ale także o obserwację zmieniających się znamion i pieprzyków na ciele.
W temacie badań profilaktycznych warto wspomnieć także o kontroli parametrów enzymów wątrobowych. Wiele osób nigdy nie robiło takiego badania, natomiast wskazaniem do jego wykonania może być, przykładowo, długotrwałe leczenie farmakologiczne (które nierzadko obciąża wątrobę). Oprócz tego tak zwane „próby wątrobowe” są pomocne w ocenie stanu zdrowia osób z nadwagą i otyłością (a zwłaszcza z ich brzuszną odmianą), a także często pijących alkohol. Czynniki te mogą prowadzić bowiem do alkoholowego lub niealkoholowego stłuszczenia wątroby, do zapalenia tego narządu, a także do jego marskości. U niektórych pacjentów z takimi problemami konieczne może okazać się wdrożenie leczenia farmakologicznego lub suplementacji, uwzględniającej podaż fosfolipidów oraz choliny, wyciągu z karczocha i innych substancji, przyczyniających się do zarówno do redukcji objawów wynikających z uszkodzenia czy zaburzonej pracy wątroby, jak i do wsparcia regeneracji komórek tego narządu.
Zdrowie to nie tylko stan braku choroby, to także harmonijne i zbalansowane funkcjonowanie w każdej sferze życia. Cytując słowa przypisywane Platonowi: „Żadna część nie będzie zdrowa, dopóki całość nie będzie zdrowa”. To prawda, że nasze ciało, umysł i emocje są ze sobą połączone. Odpowiednie odżywianie, dobry sen, relacje międzyludzkie i zdrowie psychiczne to tylko niektóre z aspektów, które wpływają na nasze ogólne zdrowie.
Źródło: www.gov.pl, www.aptekaolmed.pl
