Szpitale powiatowe pod ścianą - lokalny problem z ogólnopolskim podłożem
W ostatnich miesiącach temat funkcjonowania szpitali powiatowych pojawia się coraz częściej w mediach, komunikatach samorządowych i debacie publicznej. W powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, który jest organem zarządzającym dla dwóch szpitali, dyskusja stała się wyjątkowo żywa – od kwestii zadłużenia i ograniczania działalności oddziałów, po problemy kadrowe i organizacyjne. Jednak, jak pokazują najnowsze dane, sytuacja w naszych szpitalach nie jest odosobniona. To element głębokiego kryzysu całego systemu ochrony zdrowia w Polsce.
Według analiz przeprowadzonych na szeroką skalę sytuacja finansowa szpitali powiatowych jest poważna. Dane Związku Powiatów Polskich (ZPP) pokazują, że na koniec 2024 roku aż 127 z 219 badanych placówek miało przeterminowane długi. Ponad 82% z nich wykazało stratę na działalności podstawowej, a łączny dług przekroczył 8 mld zł. Takie liczby potwierdzają głos samorządowców: trudności mają charakter systemowy. Wynikają one z niewystarczającego finansowania, rosnących kosztów płac i obsługi zadłużenia oraz rażąco niskiej wyceny świadczeń medycznych przez NFZ.
Jak podkreśla ZPP, obecna zapaść nie jest skutkiem nieumiejętnego zarządzania na poziomie lokalnym, lecz wynika z głębokiej dysfunkcji całego systemu ochrony zdrowia. Do kluczowych problemów należy m.in. nieefektywne funkcjonowanie podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), co prowadzi do przeciążenia nocnej i świątecznej opieki, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz szpitalnych oddziałów ratunkowych (SOR). Samorządy zwracają również uwagę na wadliwą konstrukcję sieci szpitali, która została podporządkowana przede wszystkim interesom finansów państwa, a nie realnym potrzebom pacjentów. Istotnym obciążeniem dla placówek są stale rosnące koszty wynagrodzeń personelu medycznego, przy jednoczesnym braku mechanizmów ograniczających ich wysokość w ramach świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Sytuację pogarsza niewłaściwa metodologia wyceny świadczeń, która nie nadąża za realnym wzrostem kosztów funkcjonowania szpitali, w tym cen energii czy materiałów medycznych. Dodatkowo, jak wskazuje ZPP, wciąż nie wdrożono w pełni wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który jednoznacznie zakwestionował przerzucanie na samorządy skutków systemowego niedofinansowania ochrony zdrowia. W ocenie samorządów obecnie proponowane przez rząd działania naprawcze nie odnoszą się do żadnego z tych fundamentalnych problemów.
Raport wydawnictwa medycznego Termedia, ujawnia skalę problemów kadrowych: w latach 2024–2025 w całej Polsce zawieszono lub trwale zamknięto aż 539 oddziałów szpitalnych. Ograniczenia te dotyczyły 201 różnych placówek i obejmowały niemal wszystkie specjalności – od położnictwa i neurologii, po chirurgię i intensywną terapię. Główną przyczyną w większości przypadków był niedobór lekarzy i pielęgniarek. To potwierdza, że trudności znane lokalnie w naszym powiecie idą daleko poza region i dotykają całej Polski.
W odpowiedzi na narastający kryzys, 21 stycznia 2026 r. Zarząd Związku Powiatów Polskich przyjął stanowisko, w którym apeluje do rządu o pilne działania naprawcze. Według samorządowców prowadzone od miesięcy rozmowy z resortem zdrowia nie przyniosły wystarczających rozwiązań, co zagraża bezpieczeństwu pacjentów. Prezes Zarządu ZPP podkreślił, że konieczne jest aktywniejsze zaangażowanie społeczności lokalnych w kampanię informacyjną, by mieszkańcy mogli lepiej zrozumieć skalę systemowych problemów w swoich regionach. Dla mieszkańców taki kryzys oznacza przede wszystkim wydłużenie czasu oczekiwania na leczenie, ograniczony dostęp do specjalistów oraz wzrost presji na największe ośrodki medyczne w miastach wojewódzkich. Choć zamykanie całych szpitali na razie nie jest powszechne, zawieszanie działalności oddziałów i ograniczanie przyjęć to realna odpowiedź systemu na brak personelu lub środki finansowe. Treść stanowiska ZPP — zawierająca postulaty i rekomendacje zmian systemowych — dostępna w załączniku.
Problemy polskich szpitali powiatowych mają wymiar znacznie szerszy niż lokalny. To wyzwania systemowe, które wymagają skutecznych kroków na poziomie centralnym, ale też lokalnego zaangażowania i zrozumienia społecznego. Celem tych działań jest nie tylko nagłośnienie trudnej sytuacji placówek, ale przede wszystkim wywołanie realnej debaty o konieczności przemyślanej i kompleksowej reformy ochrony zdrowia. Tylko zmiany systemowe mogą bowiem poprawić sytuację szpitali powiatowych i zapewnić mieszkańcom – także powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego – stabilny dostęp do świadczeń zdrowotnych na odpowiednim poziomie.
Źródła:
- Oddziały zamknięte, portal Menedżer Zdrowia – Termedia. [https://www.termedia.pl/mz/Oddzialy-zamkniete,65454.html].
- Stanowisko Zarządu Związku Powiatów Polskich w sprawie konieczności podjęcia przez rząd natychmiastowych działań naprawczych w systemie ochrony zdrowia, Portal Jednostek Samorządu Terytorialnego ZPP, 21.01.2026 r. [https://www.zpp.pl/artykul/3875-stanowisko-zarzadu-zwiazku-powiatow-polskich-w-sprawie-koniecznosci-podjecia-przez-rzad-natychmiastowych-dzialan-naprawczych-w-systemie-ochrony-zdrowia].
Anna Maria Wojtyczko – Starostwo Powiatowe w Czarnkowie
