Wada rzeczy a obniżona cena – co warto wiedzieć?

Wszyscy dokonujemy zakupów różnego rodzaju towarów i usług. Wszyscy zatem stajemy się konsumentami, nabywając rzeczy lub zamawiając usługi. W związku z tym warto wiedzieć, jakie przysługują nam uprawnienia w sytuacjach, kiedy okaże się, że nabyty przez nas towar jest niepełnowartościowy lub utracił swoją wartość.

Często konsumenci zgłaszają rzecznikowi problemy z reklamacją mebli m.in. kanapy, narożnika, sofy czy fotela. Gdy pojawia się problem i w towarze pojawia się wada w postaci np. pękniętej belki, zepsutego mechanizmu funkcji spania, jakości materiału  albo wymiarów, które są znacząco mniejsze niż podano w ofercie, wtedy zaczynamy działać i udajemy się do sprzedawcy. Niestety, gdy nie wiemy, jakie mamy uprawnienia, wtedy sprzedawca może z łatwością odesłać nas do producenta mebli, a wtedy zaczynają się problemy, których moglibyśmy uniknąć gdybyśmy od razu złożyli reklamację z tytułu rękojmi do sprzedawcy. Warto przy tej okazji przedstawić sprawę konsumentki, która w tym roku nabyła narożnik w sklepie: „Po kupieniu narożnika  w krótkim czasie zauważyłam duże przerwy i krzywe szycie. Zgłosiłam reklamację do sklepu, gdzie zakupiłam narożnik. Właściciel sklepu powiedział, że przekaże reklamację do producenta i ktoś się ze mną skontaktuje, lecz nikt się nie kontaktował i ponownie zadzwoniłam do sklepu. Ostatecznie przyjechał do mnie właściciel sklepu i osobiście sprawdził prawidłowość spięcia narożnika, zrobił zdjęcia i wysłał drugą reklamację do producenta, która również została bez odpowiedzi. Poszłam do sklepu z pytaniem, co dalej i właściciel sklepu dał mi do wiadomości informację dotyczącą narożnika od producenta, że (…) narożnik został poprawnie uszyty, a skóra jest materiałem wyjątkowym ze względu na swoją niepowtarzalność. Każdy, kto decyduje się na skórę, akceptuje tym samym  jej unikalny charakter nadany przez ślady po bliznach, zadrapaniach, ukłuciach, różnicy w fakturze i odcieniach. Takie i podobne znaki nie są wadą, a jedynie gwarancją  autentyczności  skóry.” W większości przypadków okazuje się, że z reguły składamy reklamację sugerując się tym, co podpowie sprzedawca. W opisywanej sprawie konsumentka, składając reklamację, sama zdecydowała, że skorzysta z rękojmi, ale w piśmie nie użyła tego słowa ani nie wskazała żadnego artykułu z ustawy – czy to błąd? Nie, ale sprzedawca uznał, że skoro wpłynęło pismo pod tytułem reklamacja i określono w niej jedynie żądanie: „wymiany lewego siedziska” to można uznać to za reklamację z tytułu gwarancji i przekazał sprawę do producenta.  Oczywiście terminu „reklamacji” nie znajdziemy w kodeksie cywilnym. Nawet w przepisach o rękojmi czy gwarancji, ustawodawca nie posługuje się pojęciem reklamacji. Można znaleźć reklamację w innych ustawach, np. w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o rzeczniku finansowym lub w ustawie Prawo Telekomunikacyjne, gdzie mowa jest o postępowaniu reklamacyjnym. Zatem, reklamację należy traktować podobnie, jak na gruncie innych ustaw, jako zgłoszenie przez kupującego zastrzeżeń, co do prawidłowego wykonania umowy. Należy spojrzeć na przepisy kodeksu cywilnego regulujące uprawnienie do rękojmi. Art. 561 § 1 mówi wprost: „Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady. §  2.  Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.” Powyższy przepis nie wymaga od konsumentki, by ta powoływała się na rękojmię – użyła tego terminu w składanym oświadczeniu, bądź też, by wskazywała jednostkę redakcyjną kodeksu. Wystarczy, że mamy do czynienia z wadą rzeczy sprzedanej, a konsumentka zażąda wymiany rzeczy lub usunięcia wady. To wystarczy do powstania obowiązku po stronie sprzedawcy, który skonkretyzowany jest w §  2. Co więcej, odpowiedź sprzedawcy na reklamację konsumentki, która sprowadzała się do treści: „,przekaże reklamację do producenta i ktoś się z Panią skontaktuje” nie jest merytorycznym ustosunkowaniem się do żądania w ustawowym terminie 14 dni. To znaczy, że po upływie tego terminu z mocy prawa roszczenie konsumentki zostało uznane przez sprzedawcę – ten nie może na dalszym etapie podnosić zarzutów np. dotyczących braku wystąpienia wady: art.  561⁵.  Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady, albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione. Ostatecznie sprawa trafiła do rzecznika, który reprezentował stanowisko konsumentki, i w drodze mediacji starał się przekonać przedsiębiorcę do polubownego rozstrzygnięcia powstałego sporu, wskazując na obowiązujące przepisy prawa. Po interwencji doszło do porozumienia między stronami, gdyż strony zgodziły się na obniżenie ceny towaru.  Zatem podsumowując, korzystniejsza jest dla konsumenta rękojmia, gdyż jej warunki są określane w przepisach prawa, których przedsiębiorca nie może w żadnym zakresie zmieniać na niekorzyść konsumenta. Gdy zatem towar ma wadę, lepiej jest w takiej sytuacji, nie korzystać z gwarancji, a od razu złożyć reklamację do sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową.  Na koniec przypominam, że jeżeli spotkamy się z utrudnionym kontaktem ze sprzedawcą lub nie będziemy wiedzieli, jakie mamy prawa, jak poprawnie napisać reklamację, zawsze można uzyskać bezpłatną pomoc u Powiatowego Rzecznika Konsumentów.