Aby serce było jak dzwon

Serce. Najważniejszy narząd. To pompa, która tłoczy krew do całego organizmu. Dlatego też bardzo ważne jest dbanie o ten organ, gdyż bez jego prawidłowego funkcjonowania cierpi całe nasze ciało. Każdego roku miliony osób na świecie umierają z powodu chorób serca. Najczęstszą przyczyną zgonów jest zawał oraz udar mózgu, które są spowodowane utrudnionym przepływem krwi. 

Światowy Dzień Serca to coroczne święto poświęcone promocji zdrowego stylu życia i zapobieganiu chorobom układu krążenia, zainicjonowane przez World Heart Federation, którego członkiem jest Polskie Towarzystwo Kardiologiczne. Zamiarem organizatorów było, by Światowy Dzień Serca stał się szczególną okazją do upowszechniania wśród społeczeństwa, pracowników ochrony zdrowia, różnych instytucji i władz podstawowej wiedzy o chorobach serca i naczyń oraz o możliwościach ich leczenia i profilaktyki.

Serce to narząd, który pracuje cały czas. Wykonuje około 3 miliardów skurczów i rozkurczów, 24 godziny na dobę, bez żadnej przerwy i najczęściej bez wymiany żadnych części. Znajduje się tuż za mostkiem, nieco na lewo, jest wielkości zaciśniętej pięści i waży 300–350 g - stosunkowo niewiele, patrząc na to, ile pracy wykonuje.

Jak podaje Ministerstwo Zdrowia na zawał serca w naszym kraju umiera blisko 15 tysięcy osób każdego roku. O niewydolności serca kardiolodzy mówią w kategoriach nowej, niezakaźnej epidemii. Szacuje się, że dziś cierpi na nią ok. miliona Polaków, w ciągu dekady liczba chorych zwiększy się o połowę. Także w naszym powiecie jako częstą przyczynę śmierci zarówno Bożena Sadowska – dyrektor Szpitala Powiatowego im. doktora Ryszarda Surmy w Czarnkowie, jak i Mirosław Szymajda – dyrektor Szpitala Powiatowego im. Jana Pawła II w Trzciance, wskazują na częste zgony spowodowane niewydolnością serca, zatrzymaniem krążenia, czy ogólnymi chorobami układu krążenia. Bóle w klatce piersiowej nasilające się przy wysiłku, zmniejszenie tolerancji wysiłku, zmęczenie czy utrata przytomności to sygnały, których nie powinniśmy lekceważyć.

Choroby serca i układu krążenia nie biorą się jednak znikąd. Wiele czynników ma wpływ na nasze zdrowie. Do najistotniejszych w przypadku chorób serca należą: nadciśnienie tętnicze krwi, zaburzenia gospodarki lipidowej, cukrzyca, palenie tytoniu, niewłaściwe odżywianie (przede wszystkim tłuszcze utwardzone i biały cukier mają wpływ na zły stan układu krążenia), siedzący tryb życia, nadwaga i otyłość (każdy nadmierny kilogram zwiększa ryzyko choroby o 3%, otyłość może prowadzić do cukrzycy, która z uwagi na zachwianie poziomu cukru we krwi, stanowi jedną z przyczyn kłopotów z sercem), nadmierny przewlekły stres, wiek oraz płeć.

Najczęstsze choroby serca:

• choroba wieńcowa – niedokrwienna serca - polega na niedotlenieniu komórek mięśnia sercowego, które prowadzi do jego niewydolności. Główne objawy to: duszności i ból w klatce piersiowej, pocenie się, płytki oddech i osłabienie,
• zaburzenia rytmu serca - zaburzenia rytmu serca, czyli arytmia, to stan, w którym skurcze mięśnia sercowego są nieregularne, poza normą określającą ich częstotliwość. U zdrowego człowieka serce bije około 60–80 uderzeń na minutę,
• niewydolność mięśnia sercowego - jest to stan, w którym uszkodzony jest mięsień sercowy. Krew pompowana jest znacznie wolniej, a ilość dostarczanego tlenu i składników odżywczych jest mniejsza, prowadząc w ten sposób do niewydolności serca. Główne objawy to: wysoki poziom zmęczenia, duszność, obrzęki stóp,
• zapalenie mięśnia sercowego - to choroba polegająca na wystąpieniu stanu zapalnego komórek serca. Głównymi objawami są: duszność, bóle w klatce piersiowej, kołatanie serca, a także tachykardia, obrzęki kostne i męczliwość,
• nerwica serca - nerwica serca to zaburzenie, bezpośrednio związane ze stresem. W sytuacjach stresowych serce może zwiększyć wydajność nawet pięciokrotnie, a osoba borykająca się z tym problemem odczuwa przyspieszone bicie serca, kołatanie, duszność w klatce piersiowej, mdłości.

Przeciwdziałanie chorobom serca

Aby zapobiegać chorobom układu krążenia i zmniejszyć ryzyko wystąpienia zawału serca (i udaru mózgu) należy podjąć działania profilaktyczne, takie jak:

• stosowanie odpowiedniej diety: warzywa, owoce, ograniczenie spożycia czerwonego mięsa na rzecz drobiu i ryb, ograniczenie spożycia cukrów prostych i soli kuchennej,
• zaprzestanie palenia papierosów oraz ograniczenie spożycia alkoholu,
• kontrolowanie masy ciała lub jej redukcję w przypadku istniejącej nadwagi lub otyłości,
• regularna aktywność fizyczna,
• przestrzeganie zaleceń lekarskich,
• kontrolowanie ciśnienia tętniczego i poziomu cholesterolu.

Profilaktyka

Dla osób szczególnie narażonych na choroby układu krążenia Ministerstwo Zdrowia opracowało Program Profilaktyki Chorób Układu Krążenia, dzięki któremu nastąpi podniesienie wiedzy i świadomości pacjentów na temat chorób serca i zdrowego stylu życia. To też program, który ma na celu zmniejszenie o 20% zachorowalności i umieralności Polaków z powodu chorób układu krążenia. Program jest kierowany do osób w wieku 35-65 lat i nie masz zdiagnozowanej cukrzycy lub przewlekłej choroby nerek. Wystarczy przyjść do lekarza pierwszego kontaktu i zgłosić chęć udziału w profilaktyce. Lekarz lub pielęgniarka przeprowadzi z Tobą wywiad i skieruje Cię na badania (pomiar ciśnienia tętniczego krwi oraz badania biochemiczne). Na ich podstawie lekarz dokona oceny ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia oraz wskaże, w zależności od potrzeb, dalsze zalecenia.

Światowy Dzień serca może być świetnym dniem, aby rozpocząć zmiany w swoim życiu. Pokażmy innym, że potrafimy zmienić styl życia, odżywiania, przestać palić, czy zacząć uprawiać sport. Wystarczy wyjść na 30-minutowy spacer. Jeśli przy okazji nauczymy dobrych nawyków swoje dzieci, to w przyszłości zapewne nie będą miały problemów zdrowotnych. Zmieniając siebie, zmieniamy otaczającą nas rzeczywistość. Mens sana in corpore sano – w zdrowym ciele zdrowy duch. Te słowa niech będą dopełnieniem i skłonią do refleksji na temat zdrowia, nie tylko tego związanego z sercem.

Źródło: https://akademia.nfz.gov.pl

Red. Klaudia Wieczorek