Podstępna choroba
Dziś obchodzimy Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. To zaburzenie psychiczne, które w znaczący sposób wpływa na życie osób na nią cierpiących. Przede wszystkim zakłóca codzienne życie, powoduje uczucie bezsilności i bezradności. Jednak nie w każdym przypadku objawy są takie same. Dane NFZ wskazują, że w 2021 roku lekarze rozpoznali depresję u 682 tysięcy osób – jako chorobę główną lub współistniejącą.
Do 2030 roku depresja może stać się jedną z najczęściej występujących chorób na świecie – tak podaje Światowa Organizacja Zdrowia. Dwa razy częściej dotyka kobiet niż mężczyzn, ale coraz częściej chorują na nią także dzieci i młodzież. Niestety wielu chorych nie szuka pomocy, wciąż czując wstyd przed rozpoznaniem choroby, a tym samym bojąc się o nazwanie „psychicznie chorym”. Należy jednak pamiętać, że depresja jest chorobą uleczalną, lecz zależy to od wielu czynników. Czym zatem jest ta choroba? Jakie są jej przyczyny i objawy? Czy można uniknąć zachorowania?
Przyczyny depresji
Depresja ściśle łączy się ze smutkiem. Jest on częścią naszego życia i nie jesteśmy w stanie przed nim uciec. Jednak, jeśli trwa ponad dwa tygodnie, może być oznaką choroby. Depresja nie jest chwilowym obniżeniem nastroju, ale poważnym zaburzeniem psychicznym. Co znaczy, że mówienie do chorego, by wziął się w garść, nie pomoże. Sama wola nie pozwala się z tego wydostać. Depresję trzeba leczyć. Istnieje wiele czynników, które przyczyniają się do jej występowania. Pierwszą i zarazem jedną z najważniejszych przyczyn są sytuacje i wydarzenia życiowe, czasami sięgające dzieciństwa (zaburzone relacje z rodzicami, trauma seksualna, trudne doświadczenia, śmierć bliskiej osoby, utrata pracy czy rozwód). Należy zauważyć, że nie każda osoba przechodząca trudny moment w życiu wpadnie w depresję. Podatność może być uwarunkowana genetycznie, co oznacza, że osoba, w której rodzinie był już epizod depresyjny, będzie bardziej narażona na wystąpienie depresji u siebie. Także obecność przewlekłej choroby, niepełnosprawność, uzależnienie od alkoholu czy nikotyny są czynnikami sprzyjającymi występowaniu depresji. Zdarza się też tak, że funkcjonowanie mózgu jest zaburzone. Produkcja i poziom związków chemicznych, które przenoszą informacje pomiędzy neuronami, może być zaburzona, produkcja niektórych hormonów może być nieprawidłowa, a co za tym idzie, reakcja organizmu na stres może być niewłaściwa i wywoływać depresję.
Objawy depresji
Doktor nauk medycznych Maciej Żerdziński, który specjalizuje się w psychiatrii wskazuje, że jeśli smutek wydłuża się i nie sposób jest uzyskać jakiegokolwiek pocieszenia, człowiek jest bezradny wobec swojego przygnębienia, nie odczuwa radości, nie jest w stanie pocieszyć go żadna dobra wiadomość, to wtedy rozpoznajemy już epizod depresji. Takim stanom mogą też towarzyszyć: płacz, utrata zainteresowań i przyjemności z codziennych czynności, a także z czynności, które są zazwyczaj przyjemne, chęć izolacji, zmniejszenie energii lub nadmierne zmęczenie. Bardzo znaczącym objawem depresji są myśli o śmierci, a czasami o samobójstwie. WHO ocenia, że co roku ponad 700 tysięcy osób na całym świecie popełnia samobójstwo. Zdarza się to w przypadku osób w każdym wieku. W grupie wiekowej 15-29 lat jest to aż czwarta najczęstsza przyczyna śmierci. Komenda Główna Policji informuje, że w 2021 r. prawie o jedną piątą wzrosła liczba prób samobójczych. Wśród dzieci i nastolatków od 7 do 18 roku życia było ich wtedy 1 339. W 2022 r. odnotowano 2 031 prób samobójczych, z czego aż 150 zakończyło się zgonem. Wśród dzieci i młodzieży częstym objawem złego samopoczucia psychicznego są także zaburzenia żywienia i bezsenność. Osoba z depresją nie zawsze jest świadoma swojej choroby i to właśnie osoby z jej otoczenia powinny być czujne i pomóc jej zgłosić się do lekarza. Magister Justyna Soroka zauważa jednak, że istnieje też depresja maskowana. Odznacza się ona tym, że osoba normalnie funkcjonuje normalnie: chodzi do pracy, spotyka się ze znajomymi, próbuje nawet zabłysnąć między innymi osobami, natomiast przychodząc do domu nie jest w stanie funkcjonować.
Przebieg i leczenie depresji
Czas trwania pierwszego epizodu depresyjnego jest zmienny (od kilku tygodni do kilku miesięcy). Większość epizodów depresyjnych trwa mniej niż sześć miesięcy. Ważne jest, aby jak najszybciej zgłosić się do odpowiedniego lekarza, który poszuka przyczyn i właściwego rozwiązania, pytając chorego o przeszłość jego i rodziny. Oceni też jaki jest wpływ depresji na życie codzienne, rodzinne i zawodowe, a także czy istnieje ryzyko samobójstwa. Należy pamiętać, że leczenie stanu depresyjnego jest przede wszystkim wynikiem współpracy pomiędzy osobą w depresji a jej lekarzem rodzinnym, psychiatrą i ewentualnie innymi pracownikami służby zdrowia. Podstawową formą leczenia jest psychoterapia, która jest zalecana we wszystkich rodzajach depresji. Zmniejsza objawy depresyjne, częstotliwość nawrotów lub prowadzi do trwałego wyleczenia. Leki antydepresyjne są przepisywane w celu zmniejszenia objawów depresji i jej skutków. Wybór leku jest dostosowany do pacjenta w zależności od cech jego choroby. Regularne przyjmowanie leków jest niezbędne. W leczeniu depresji bardzo ważne jest, aby było one kompleksowe tzn. łączyło zarówno psychoterapię oraz farmakologię. Jeśli wskazane i uzasadnione jest przerwanie leczenia antydepresyjnego, to powinno ono przebiegać w sposób stopniowy i kontrolowany.
Jak wspomóc leczenie?
Jeśli masz depresję możesz, oprócz opieki medycznej, działać na co dzień, aby poprawić swój stan psychiczny:
- staraj się prowadzić zdrowy tryb życia,
- pilnuj rytmu snu, który zapewni Tobie dużo odpoczynku,
- bierz udział w umiarkowanej, ale regularnej aktywności fizycznej (co najmniej 30 minut, trzy do pięciu razy w tygodniu),
- spożywaj posiłki o regularnych porach,
- stosuj zrównoważoną dietę z preferencją dla świeżych owoców i warzyw, ryb i olejów roślinnych,
- uważaj na pokusę sięgania po alkohol lub substancje odurzające – mogą przynosić chwilową ulgę, ale w rzeczywistości mogą pogłębić depresję, a alkohol może zakłócać działanie antydepresantów,
- utrzymuj więzi z rodziną, przyjaciółmi, współpracownikami, kolegami z drużyny sportowej itp.,
- wykonuj czynności, które lubisz, zajmuj się rzeczami, którymi jesteś zainteresowany.
Gdzie szukać pomocy?
116 123 – bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym, czynny przez 7 dni w tygodniu w godz. 14.00-22.00,
116 111 – bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu,
800 108 108 – bezpłatny telefon wsparcia, czynny od poniedziałku do niedzieli (z wyjątkiem dni świątecznych) w godz. 14.00-20.00,
121 212 – bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży Rzecznika Praw Dziecka, czynny całą dobę przez 7 dni w tygodniu,
22 635 09 54 – telefon zaufania dla osób starszych, czynny w poniedziałek, środę, czwartek w godz. 17.00-20.00.
Starostwo Powiatowe w Czarnkowie
Źródła: naukawpolsce.pl
pacjent.gov.pl
