Szczepionką w wirusa

Bezpieczne, skuteczne, darmowe, dobrowolne i łatwo dostępne. Tak określane są szczepionki przeciw Covid-19, którą w tzw. Etapie 0 zaszczepieni zostaną pracownicy sektora ochrony zdrowia, pracownicy Domów Pomocy Społecznej i Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej oraz personel administracyjny placówek medycznych. 28 grudnia ruszyła machina szczepień w całym kraju. Jest to jedno największych wyzwań planistycznych, organizacyjnych i logistycznych w zakresie dotyczącym zdrowia Polaków. W powiecie czarnkowsko-trzcianeckim jako pierwsza zaszczepiła się Bożena Sadowska – dyrektor ZOZZ w Czarnkowie.

Zakup odpowiedniej liczby szczepionek, ich dystrybucja, monitoring przebiegu i efektywności szczepienia oraz bezpieczeństwo Polaków to zadania, do których przygotowania trwają od wielu miesięcy. Mimo początkowych prognoz, które zakładały, ze szczepionka może pojawić się na rynku dopiero w 2021 a nawet 2022 roku, dzięki skróceniu do minimum procedur rejestracyjnych jest ona już dostępna i stosowana wielu krajach. Tak jak w przypadku każdej nowej i nagłej sytuacji, wśród społeczeństwa pojawiają się obawy i wątpliwości. W przypadku szczepionek przeciwko Covid-19 dotyczą one jej bezpieczeństwa oraz skuteczności. Zdecydowana większość z nas obawia się skutków ubocznych, które mogą wystąpić teraz, lub po pewnym czasie od szczepienia. Ministerstwo Zdrowia na swojej stronie internetowej, a także poprzez szeroko zakrojoną akcję informacyjną zapewnia, że szczepionki są bezpieczne. Pierwsza partia zamówionych szczepionek dotarła już do Czarnkowa. – Zaszczepiłam się jako pierwsza i poza niewielkim obrzękiem w miejscu szczepienia nie odczuwam żadnych innych dolegliwości. Pozostała część personelu, która wczoraj została poddana szczepieniu, w sumie 35 osób, również czuje się dobrze. W ciągu najbliższych pięciu dni planujemy przeprowadzić kolejne 75 szczepień – mówi Bożena Sadowska, dyrektor ZZOZ w Czarnkowie. W tej placówce do stosowania przekazano szczepionkę  mRNA, która pozwala na produkcję w komórce wybranych białek patogenu, które następnie są prezentowane na powierzchni komórek naszemu układowi immunologicznemu. mRNA nie wnika do jądra komórkowego , gdzie znajduje się DNA (materiał genetyczny) i nie może wpływać na genom osoby zaszczepionej. Cząsteczka RNA po wytworzeniu białka ulega szybkiej degeneracji. W odpowiedzi na szczepionkę, układ immunologiczny wytwarza odpowiedź, która uniemożliwia namnażanie się wirusa i chroni przed chorobą. Szczepionka nie zawiera aktywnego wirusa, który mógłby wywołać chorobę. W drugim powiatowym szpitalu w Trzciance trwa oczekiwanie na pierwszą partię szczepionek, a proces szczepień rozpocznie się tam najpewniej za kilka dni. – Złożyliśmy zamówienie na pierwszą partię szczepionek i oczekujemy ich. W pierwszej kolejność szczepionki trafiąją do szpitali tzw. covidowych, takich jak szpital w Czarnkowie – wyjaśnia Marcin Karolewski, z-ca dyrektora Szpitala Powiatowego w Trzciance.

Do stosowania, oprócz wspomnianej szczepionki mRNA,  zostaną dopuszczone w sumie trzy jej rodzaje, wszystkie są szczepionkami nowej generacji i zostały dopuszczone do obrotu przez wyspecjalizowane instytucje. Każda z nich z bardzo dużym prawdopodobieństwem, sięgającym nawet 95%, chroni przed zakażeniem COVID-19. Informacje zawarte w opracowaniu, dotyczącym Narodowego Programu Szczepień bardzo dokładnie opisują proces powstawania i testowania szczepionek, które zostaną wprowadzone do obrotu. Można w nim przeczytać, że szczepionki przeciwko Covid-19 są opracowywane zgodnie z tymi samymi wymogami dotyczącymi jakości, bezpieczeństwa i skuteczności, jak w przypadku innych produktów leczniczych. Procedury rejestracyjne zostały skrócone, ale badania wykonywano według najwyższych standardów bezpieczeństwa, podobnie jak w przypadku innych szczepionek.

Po co się szczepić?

Od wybuchu epidemii na COVID-19 zmarło już ponad 1,5 mln ludzi na całym świecie. Każdy zaszczepiony to potencjalnie od kilku do kilkunastu osób uchronionych przed zarażeniem. Szczepiąc się chronimy swój organizm przed chorobą, a jednocześnie zwiększamy bezpieczeństwo innych ludzi – członków rodziny, przyjaciół, znajomych i wszystkich spotkanych przypadkiem na ulicy, czy w sklepie. W ten sposób przerwany zostaje łańcuch zakażeń. Szczepionki na koronawirusa są dobrowolne, bezpłatne i skuteczne. Szacuje się, że już 50% zaszczepionej populacji istotnie wpłynie na zmniejszenie ryzyka szerzenia się w niej koronawirusa, dzięki czemu uda się szybciej wrócić do normalności. Im więcej osób zdecyduje się na szczepienie, tym szybciej możemy spodziewać się odejścia od maseczek, powrotu do swobodnych spotkań z rodziną i przyjaciółmi, powrotu dzieci do szkół, rozwoju gospodarki, ochrony miejsc pracy, swobodnego dostępu do basenów, siłowni, kin i teatrów, wakacji bez ograniczeń, krótko mówiąc zdecydowanej i długo wyczekiwanej poprawy jakości życia nas wszystkich. Należy pamiętać, że szczepionki są najbardziej skuteczną metodą chroniącą przed zarażeniem różnymi chorobami. Ludzkość z powodzeniem korzysta z tej zdobyczy cywilizacji od kilkuset lat.

Jak będzie wyglądał proces szczepień

Procedura szczepień będzie przebiegać w oparciu o centralny system e-rejestracji, integrujący grafiki przyjęć poszczególnych punktów szczepień. Każdy zaszczepiony będzie musiał przyjąć dwie dawki szczepionki w odstępie 3 – 4 tygodni. W celu umówienia wizyty pacjent będzie mógł skorzystać z kilku możliwości, telefonu na utworzoną w tym celu specjalną infolinię; poprzez swoje Internetowe Konto Pacjenta (pacjent.gov.pl), za pośrednictwem placówki, w której wystawiono mu e-skierowanie lub bezpośrednio w punkcie szczepień. By się zarejestrować nie potrzeba mieć ze sobą numeru e-skierowania, wystarczą podstawowe dane osobowe. System e-rejestracji umożliwi automatyczną weryfikację e-skierowania, które będzie ważne 60 dni od wystawienia. Po dokonaniu rezerwacji wizyty pacjent otrzyma sms z informacją o wybranym miejscu i terminie szczepienia, oraz ponownie przypomnienie dzień przed wizytą. Każdy pacjent będzie umawiany od razu na dwie wizyty, a przed terminem podania drugiej dawki szczepionki, również otrzyma sms z powiadomieniem.

Kiedy i gdzie mogę się zaszczepić?

Przede wszystkim nie da się zaszczepić wszystkich naraz. Dlatego proces szczepień został podzielony na etapy. W pierwszym tzw. Etapie 0, które właśnie trwa) zaszczepieni zostaną lekarze, medycy i pracownicy służby zdrowia, również jej pracownicy administracyjni. Szczepionkę będą też mogli przyjąć na tym etapie pracownicy Domów Opieki Społecznej. W kolejnym Etapie I – zaszczepieni zostaną pensjonariusze Domów Pomocy Społecznej oraz Zakładów Opiekuńczo – Leczniczych, i innych miejsc stałego pobytu oraz osoby powyżej 60. roku życia w kolejności od najstarszych, służby mundurowe i nauczyciele. Następne Etapy II i III będą przeprowadzane w oparciu o  wnioski wyciągnięte z procesu szczepień przeprowadzonego na Etapie I. Przewiduje się, że na Etapie II do szczepień przystąpią osoby w wieku poniżej 60. roku życia, obarczone chorobami przewlekłymi, zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu Covid-19, albo takie które są w trakcie diagnostyki lub leczenia wymagającego częstego lub ciągłego kontaktu z placówkami ochrony zdrowia. Pacjenci, u których występują choroby przewlekłe będą mogli zgłosić się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej z prośbą o wystawienie e-skierowania niezależnie od grupy wiekowej, w której się znajdują. W tej grupie znajda się też osoby, które zapewniają bezpośrednio funkcjonowanie podstawowej działalności państwa i narażone w związku z tym na zakażenie, ze względu na częste kontakty społeczne. Etap III przewiduje szczepienia powszechne dla pozostałej części populacji dorosłej. Zgodnie z przewidywaniami proces rejestracji powszechnych szczepień Polaków przeciwko Covid-19, może się rozpocząć już w połowie stycznia 2021 roku. Na ten moment czeka z niecierpliwością Feliks Łaszcz, włodarz powiatu. - Z całą stanowczością zamierzam poddać się szczepieniu przeciw Covid-19 i zachęcam wszystkich do tego, by zrobili to samo. Wszyscy przecież chcemy uwolnić się od wirusa, maseczek, obostrzeń i chcemy powrotu do normalności. To najbardziej racjonalne w tej chwili działanie - mówi starosta czarnkowsko-trzcianecki.

Procedura będzie prosta i bezpieczna. Poszczególne jej etapy to po pierwsze rejestracja. Można ją przeprowadzić online: przez infolinię, u lekarza POZ lub poprzez Internetowe Konto Pacjenta. W drugiej kolejności należy zgłosić się do punktu szczepień, gdzie zostanie przeprowadzona kwalifikacja przez lekarza. Ma ona służyć zidentyfikowaniu ewentualnych przeciwwskazań oraz ograniczyć ryzyko wystąpienia błędów medycznych i niepożądanych odczynów poszczepiennych. Przeciwwskazaniem do szczepienia jest reakcja anafilaktyczna, która wystąpiła w przeszłości po podaniu leku, szczepionki lub pokarmu, w tym ciężka reakcja alergiczna na substancję czynną lub inny składnik szczepionki. Ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej jest najwyższe w krótkim czasie po podaniu szczepionki, stąd tez osoba zaszczepiona powinna być poddana obserwacji do 15 minut z możliwością jej wydłużenia, jeżeli są takie wskazania. Podanie szczepionki należy odroczyć w przypadku wystąpienia ostrego przebiegu choroby z gorączką lub zaostrzenia choroby przewlekłej. Nie zaleca się tez szczepienia w okresie ciąży i karmienia piersią, z uwagi na to, że nie prowadzono badań klinicznych w tej grupie pacjentów. Warto też zaznaczyć, że przebycie Covid-19 nie jest przeciwwskazaniem do szczepień przeciwko Covid-19.

Kolejnym etapem jest wykonanie szczepienia oraz obserwacja pacjenta po szczepieniu. Powtórzenie procesu odbywa się  po upływie 21 dni – bez konieczności ponownej rejestracji. Ważna informacja dotycząca osób poddających się szczepieniu dotyczy zachowania minimum 2 tygodniowego odstępu od innych szczepień, w celu uniknięcia ewentualnego nałożenia się niepożądanych odczynów poszczepiennych. Szczepienia będą realizowane w przychodniach (POZ), szpitalach, szpitalach rezerwowych, u lekarzy samodzielnie prowadzących praktykę. Zostaną też utworzone mobilne zespoły szczepiące, które ułatwią i usprawnią przebieg całego przedsięwzięcia. Więcej szczegółowych informacji dotyczących szczepień i samych szczepionek można uzyskać na stronie www.gov.pl/koronawirus

Źródło: www.gov.pl/koronawirus

Fot. Arkadiusz Kościelski

red. Ludwika Wikieł

Starostwo Powiatowe w Czarnkowie