Trwa Tydzień Promocji Karmienia Piersią - wywiad z położną Iwoną Poniatowską
Trwa Tydzień Promocji Karmienia Piersią – wyjątkowy czas, w którym chcemy zwrócić uwagę na znaczenie naturalnego karmienia oraz wsparcie, jakiego potrzebują mamy na tej drodze. Karmienie piersią to nie tylko kwestia odżywiania, ale również budowania więzi, bliskości i zdrowia – zarówno dla dziecka, jak i mamy. Dziś naszym gościem jest doświadczona położna, Iwona Poniatowska, która na co dzień wspiera kobiety w pierwszych dniach macierzyństwa, a także edukuje w zakresie laktacji.
Dzień dobry, bardzo dziękuję, że przyjęła Pani zaproszenie.
Dzień dobry, dziękuję za zaproszenie. To dla mnie zaszczyt móc zabrać głos w tak ważnej sprawie, jaką jest karmienie piersią – szczególnie w tygodniu, który jest temu poświęcony.
Karmienie piersią uznawane jest za standard w żywieniu niemowląt i małych dzieci przez wiele światowych instytucji zajmujących się ochroną zdrowia. Dlaczego karmienie piersią jest tak ważne, zarówno dla mamy jak i dla jej dziecka?
Karmienie piersią nazywane jest „złotym standardem” w żywieniu niemowląt, ponieważ jest najlepszym, najzdrowszym i najbardziej naturalnym sposobem odżywiania małych dzieci – takim, do którego wszystkie inne metody są porównywane. „Złoty standard” oznacza, że jest to najlepszy możliwy wzorzec – taki, do którego dąży się w opiece nad niemowlętami. Wszystkie inne formy karmienia są alternatywami, stosowanymi wtedy, gdy karmienie piersią nie jest możliwe lub wystarczające. Ogromnie ważne jest to, że chroni zdrowie dziecka i matki, a także buduje silną więź między mamą a dzieckiem, co wpływa na rozwój psychiczny i emocjonalny.
Jakie są najnowsze zalecenia WHO dotyczące długości karmienia piersią?
Zgodnie ze światowymi rekomendacjami najzdrowszym sposobem żywienia dzieci jest karmienie mlekiem kobiecym wyłącznie przez około 6 miesięcy i kontynuowanie w czasie wprowadzania stałych produktów przez rok, dwa lub dłużej. Żadna instytucja nie podaje terminu zakończenia karmienia naturalnego pozostawiając tę decyzję w gestii matek i dzieci. WHO zaleca, aby karmienie piersią było kontynuowane przez minimum 2 lata, AAP przez 12 miesięcy, natomiast ESPGHAN wydał oświadczenie, że karmienie mlekiem matki powinno trwać tak długo, jak wynika to z potrzeb mamy i dziecka. Mowa tu również o długim karmieniu piersią . Zwykle czas ten określony jest przez ogólnoprzyjęte normy kulturowe i obyczajowe, a także indywidualne potrzeby mamy oraz dziecka.
Nie zawsze laktacja rozkręca się samoistnie i często nie jest to intuicyjne dla mamy. Co zrobić, jeśli mama ma problemy z rozkręceniem laktacji? Czy często spotyka się z tym Pani w swojej praktyce? Gdzie najlepiej szukać wtedy pomocy?
Ma Pani absolutnie rację – rozkręcenie laktacji nie zawsze jest łatwe i naturalne, szczególnie na początku. Choć karmienie piersią jest fizjologiczne, to nie zawsze jest intuicyjne i wiele mam potrzebuje wsparcia – to zupełnie normalne. To jeden z głównych problemów laktacyjnych, z którymi spotykam się w mojej praktyce. Aby poradzić sobie na początku karmienia, zalecam głównie częste i prawidłowe przystawianie dziecka do piersi, im częściej dziecko ssie, tym więcej organizm dostaje sygnałów do produkcji mleka. Nawet jeśli mleka jest mało, ssanie stymuluje piersi do pracy. Warto sprawdzić, czy dziecko dobrze „chwyta” pierś – usta powinny być szeroko otwarte, broda przy piersi, wargi wywinięte. Poza tym bliski kontakt z dzieckiem pozytywnie pobudza hormony odpowiedzialne za laktację – oksytocynę i prolaktynę. Ważne jest, aby w tym okresie raczej unikać smoczka. Kobieta po porodzie powinna o siebie zadbać – dobrej jakości pokarmy, odpoczynek i wsparcie emocjonalne są bardzo ważne dla laktacji. Położne w opiece nad kobietą i dzieckiem już od pierwszych dni otaczają wsparciem i edukują matki w laktacji. Czasem pomysłów na pomoc mamie może być kilka, bywa że kobieta zaczyna się gubić. Specjalistami od laktacji są certyfikowani doradcy i konsultanci laktacyjni.
No właśnie, czy mogłaby Pani podpowiedzieć młodym mamom z naszego powiatu, gdzie mogą znaleźć takie osoby i gdzie szukać rzetelnych i sprawdzonych informacji nt. karmienia piersią?
Mamy, które zaczynają swoją mleczną przygodę i napotykają trudności, zalecam poszukanie specjalisty na stronie internetowej Centrum Nauki o Laktacji (www.cnol.kobiety.med.pl/pl/). W zakładce „Doradcy CDL”, można znaleźć certyfikowanych doradców ze swojego rejonu. Znajduje się tam również mnóstwo ciekawych artykułów, zgodnych z obowiązującą wiedzą, gdzie mamy mogą szukać pomocy i odpowiedzi. Polecam również zajrzeć na blog Hafija (www.hafija.pl/), gdzie kobiety znajdą ogrom wiedzy, a także ciekawe kursy i warsztaty dotyczące karmienia piersią.
Często karmienie piersią wiąże się z bólem brodawek, z nawałem pokarmu i z różnymi innymi trudnościami. Jak poradzić sobie z bólem i jak zachęcać kobiety w laktacji, by się nie zniechęcały i karmiły więcej i dłużej?
To bardzo ważne pytanie, bo ból i trudności na początku laktacji to częsta przyczyna rezygnacji z karmienia piersią. Dlatego tak ważne jest, by kobiety nie zostały z tym same i wiedziały, że to minie – a pomoc i wsparcie są dostępne. Z początku może pojawić się bolesność brodawek, zwykle jest fizjologiczna i mija po ok 10-14 dniach. Pomagają skrócić ten czas prawidłowe i częste przystawianie dziecka, ciepłe okłady przed karmieniem, smarowanie brodawek własnym mlekiem lub maściami z lanoliną, wietrzenie piersi czy stosowanie muszli silikonowych. To tylko część z możliwości. Aby zachęcić kobiety do długiego karmienia, ważna jest edukacja na temat korzyści dla matki i dziecka, wsparcie, pozytywne wzmocnienia, brak oceny i nacisku ze strony środowiska.
Karmienie piersią to nie tylko inwestycja w zdrowie dziecka. Czy to prawda, że karmiąc piersią zmniejszamy ryzyko zachorowania na raka piersi, jajnika, a u dziecka np. nowotworów krwi czy nerek?
Tak, liczne badania naukowe potwierdzają, że karmienie piersią przynosi korzyści zdrowotne nie tylko dziecku, ale również matce, zmniejszając ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory. Mniejsze ryzyko niektórych nowotworów dziecięcych, takich jak białaczki, nowotwory nerek. Poza tym dzieci karmione piersią rzadziej chorują na infekcje, otyłość, cukrzycę typu 1 i 2, a także mają niższe ryzyko niektórych chorób autoimmunologicznych. Dla mamy to niższe ryzyko raka jajnika czy piersi, a także możliwe korzyści w kontekście mniejszego ryzyka cukrzycy typu 2, chorób serca i nadciśnienia u kobiet po okresie laktacji. Karmienie piersią to inwestycja w zdrowie całej rodziny. Działa ochronnie i długofalowo, dlatego warto wspierać mamy w tej drodze, niezależnie od tego, ile czasu karmią i z jakimi wyzwaniami się mierzą.
Wiem, że prowadzi Pani również warsztaty dla przyszłych mam i sporo Pani edukuje w temacie laktacji. Jakie Pani zdaniem formy wsparcia laktacyjnego powinny być powszechnie dostępne dla wszystkich mam?
Wsparcie laktacyjne powinno być łatwo dostępne i różnorodne, aby każda mama – niezależnie od sytuacji życiowej – mogła z niego skorzystać. Moim zdaniem powinny być powszechnie dostępne takie formy wsparcia jak bezpłatne konsultacje z certyfikowanymi doradcami laktacyjnymi zarówno w szpitalach, jak i w przychodniach POZ, a także w domu, szczególnie w pierwszych tygodniach po porodzie. Szkoły rodzenia z modułem o laktacji – edukacja przedporodowa, która nie tylko mówi „karmienie piersią jest ważne”, ale pokazuje jak to robić i czego się spodziewać, telefoniczne i online’owe infolinie laktacyjne – dostępne 24/7, bo problemy z karmieniem często pojawiają się nagle i wymagają szybkiej pomocy. Grupy wsparcia dla mam karmiących – lokalne i internetowe, prowadzone przez doświadczone mamy lub doradców, gdzie można dzielić się doświadczeniem i uzyskać praktyczne porady. Takie działania pomagają nie tylko w karmieniu piersią, ale też w budowaniu pewności siebie u mam. Ważne, aby nie powielać mitów na temat karmienia piersią. Osobiście prowadzę w swojej praktyce warsztaty laktacyjne dla przyszłych rodziców, a także indywidualne spotkania przed porodem, bo wierzę że dobrze wyedukowane przyszłe mamy mają więcej pewności siebie w pierwszych dniach z dzieckiem i widzą jak działać, aby droga mleczna stała się łatwiejsza:)
Bardzo dziękuję za inspirującą rozmowę i podzielenie się wiedzą, którą zdobyła Pani w pracy z kobietami i noworodkami. Wsparcie specjalistów takich jak Pani jest nieocenione, zwłaszcza w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie, które dla wielu mam są czasem pełnym wyzwań. Mam nadzieję, że nasza rozmowa pomoże wielu mamom odnaleźć spokój, pewność siebie i motywację do karmienia piersią.
Anna Wojtyczko – Starostwo Powiatowe w Czarnkowie
