Wakacje to nie zawsze czas beztroski…Bezpłatna Pomoc Psychologiczna dla Dzieci i Młodzieży

Rozpoczęły się wakacje. Młode osoby właśnie wybrały się na zasłużony i potrzebny odpoczynek. Okres wakacji  - oprócz radości, wyjazdów i relaksu – może być dla niektórych czasem trudnym i przytłaczającym.  Często dzieci doświadczające różnych problemów, stają się latem dla systemu „niewidoczne”. 

Jak donosi Monika Horna-Cieślak – Rzecznik Praw Dziecka, młodzi ludzie, kontaktując się m.in. z Dziecięcym Telefonem Zaufania (800 12 12 12), mówią o poczuciu osamotnienia, bezradności i zagubienia, które towarzyszy im podczas wakacji. Początek roku szkolnego, sprawia, że ich trudności stają się bardziej widoczne, ale też niestety bardziej uciążliwe. W trosce o dobro dzieci i młodzieży, pragniemy rozpowszechnić  wiedzę o miejscach oraz formach bezpłatnego , specjalistycznego wsparcia w przypadku pojawienia się trudności emocjonalnych i kryzysów zdrowia.

Według badań z 2021 r. przeprowadzone przez Centrum Edukacji Obywatelskiej i pierwszych dniach powrotu do nauki wykazało, że dla aż 73% badanych uczniów powrót do szkoły oznaczał stres, a 52% wyrażało w związku z nim negatywne emocje. Raport UNICEF pt. „ Prawa dziecka w Polsce 2024” podaje, że 7 na 10 dzieci wskazuje na stres związany ze szkolą jako najpoważniejszy problem. 

Z badań przeprowadzonych w ramach projektu „Kompleksowe badanie stanu zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań – EZOP II”, w części dotyczącej dzieci i młodzieży w wieku 7–17 lat, wynika, że zaburzeń psychicznych doświadcza co ósme dziecko z tej grupy. Oznacza to, że problem ten dotyczy ponad pół miliona młodych osób. Podobne wnioski płyną z ogólnopolskiego badania jakości życia dzieci i młodzieży, zleconego przez Rzecznika Praw Dziecka. Z raportu tego wynika, że co siódme dziecko w Polsce odczuwa niezadowolenie ze swojego życia na poziomie zagrażającym jego zdrowiu psychicznemu, a aż połowa młodych ludzi nie akceptuje samych siebie.

Równie niepokojące dane zawiera raport projektu „Życie Warte Jest Rozmowy” pt. „Zachowania samobójcze wśród dzieci i młodzieży. Raport za lata 2012–2021”. Wynika z niego, że w przeciętnej, 28-osobowej klasie, dwoje uczniów ma za sobą próbę samobójczą. W 2021 roku próbę odebrania sobie życia podjęło w Polsce od 12 700 do 25 400 osób poniżej 18. roku życia.

Te alarmujące statystyki znajdują również potwierdzenie w danych z publicznego systemu ochrony zdrowia. Porównanie lat 2019 i 2022 pokazuje, że w wyniku pandemii liczba pacjentów poniżej 13. roku życia wymagających specjalistycznego wsparcia psychicznego wzrosła o 87%, a w grupie młodzieży powyżej 13. roku życia – aż o niemal 168%.

Wobec tak poważnej sytuacji konieczne jest podejmowanie skoordynowanych działań międzysektorowych, które zapewnią dzieciom i młodzieży odpowiednią pomoc w jak najlepszych warunkach. Równie istotne jest systematyczne upowszechnianie informacji o dostępnych formach wsparcia. Takimi miejscami są przede wszystkim podmioty lecznicze realizujące świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Od 2018 roku funkcjonują one w ramach reformowanego modelu środowiskowej opieki psychologicznej i psychiatrycznej, opartego na trójstopniowym systemie referencyjnym:

1. I poziom referencyjny – Zespół lub Ośrodek Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży
2. II poziom referencyjny – Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży:
   wariant I – Poradnia Zdrowia Psychicznego
   wariant II – Poradnia Zdrowia Psychicznego wraz z oddziałem dziennym
3. III poziom referencyjny – Ośrodek Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki Psychiatrycznej
   W powiecie czarnkowsko-trzcianeckim Ośrodek Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży znajduje się w Trzciance (tel.: 579 657 854, e-mail: kontakt@ciszum.pl). Można tam uzyskać wsparcie bez konieczności posiadania skierowania i bez udziału psychiatry. Eksperci podkreślają, że szybka interwencja w środowisku naturalnym dziecka pozwala uniknąć zbędnej hospitalizacji oraz zapobiega pogłębianiu się problemów psychicznych.

Istotną rolę w systemie wsparcia – szczególnie w przypadkach, gdy kryzys psychiczny dziecka jest powiązany z trudnościami edukacyjnymi, sytuacją rodzinną lub bytową – odgrywają również poradnie psychologiczno-pedagogiczne, ośrodki interwencji kryzysowej, powiatowe centra pomocy rodzinie, a także lokalne organizacje pozarządowe. Aktualną listę takich miejsc można znaleźć wpisując w wyszukiwarkę adres strony internetowej: https://bip.czarnkowsko-trzcianecki.pl/artykul/1067/8225/nieodplatna-pomoc-prawna-oraz-nieodplatne-poradnictwo-obywatelskie-2025-r.

Gdzie szukać pomocy?
W powiecie czarnkowsko-trzcianeckim działa system bezpłatnej pomocy psychologiczno-psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży – bez skierowania i bez udziału psychiatry na pierwszym poziomie wsparcia:

• Ośrodek Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci i Młodzieży w Trzciance - https://www.ciszum.com/?fbclid=IwY2xjawLd1S1leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBySEhUZENnU2duSzhHbXVoAR6oAG750WWXC2KAu0saOAdnWEKUfzGb9JHJAuLHrDgr8K-F5H9sL7A17o9lag_aem_kEizgJSbMQX_Nb3Cl6h9cQ
• Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Trzcianka - http://ppptrzcianka.szkolnastrona.pl/
• Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Czarnków - https://pppczarnkow.pl/
• Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Krzyż Wielkopolski - https://www.pppkrzyz.pl/

Mamy nadzieję, że rozpowszechnienie tej informacji i zwrócenie uwagi na problem pozwoli młodym osobom oraz ich opiekunom poczuć się w obliczu trudnych sytuacji bezpieczniej i przyczyni się do szybszego uzyskania niezbędnej pomocy.

Ważne linki:

• Strona NFZ z aktualizowaną mapą ośrodków wszystkich poziomów referencyjnych: https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informacje-o-swiadczeniach/ochrony-zdrowia-psychicznego-dzieci-i-mlodziezy/
• Strona NFZ „Gdzie się leczyć”. Należy wybrać zakładkę „Przychodnie i szpitale”: https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/
• Rzecznik Praw Pacjenta stworzył poradnik „Z psychiatrią na Ty!”, w którym znajdziesz wiele materiałów, w tym odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania z zakresu leczenia psychiatrycznego: https://www.gov.pl/web/rpp/z-psychiatria-na-ty

Anna Wojtyczko – Starostwo Powiatowe w Czarnkowie